Barbotine, faience of majolica: wat is het verschil?

Wie vintage Frans servies koopt, komt drie woorden steeds weer tegen: barbotine, faience en majolica. Ze worden vaak door elkaar gebruikt, ook door verkopers. Toch betekenen ze niet hetzelfde. Hier is het verschil, in gewone taal.

Faience: de basis

Faience is aardewerk dat gebakken is en daarna is afgedekt met een ondoorzichtig, meestal wit tinglazuur. Op dat witte oppervlak kon geschilderd worden. Het is poreuzer en zachter dan porselein, en je hoort het aan de klank: een doffere tik in plaats van een heldere.

Het woord komt van Faenza, de Italiaanse stad. In Frankrijk zijn Quimper, Sarreguemines, Gien en Lunéville de bekendste namen. Faience is dus het materiaal, niet de decoratie.

Barbotine: de techniek

Barbotine is vloeibare klei, ongeveer de dikte van yoghurt. Die werd gebruikt om reliëf op te bouwen: bloemen, bladeren, schelpen, asperges. Daarna kwam er gekleurd glazuur overheen.

Barbotine is dus een techniek, geen materiaal. Herkennen doe je het met je vingers: je voelt het reliëf, en de glazuur ligt dikker in de verdiepingen, waardoor de kleur daar donkerder is. Bij Franse oesterborden en aspergeborden is dit de klassieke uitvoering.

Majolica: hetzelfde, maar Engels

Majolica is grotendeels het Engelse woord voor wat de Fransen barbotine noemen: aardewerk met reliëf en kleurige loodglazuren, populair vanaf halverwege de negentiende eeuw. Verwarrend genoeg wordt in Italië met maiolica juist beschilderd tinglazuur bedoeld, dus precies wat wij faience noemen.

Kort door de bocht: hoor je majolica bij een Frans oesterbord met reliëf, dan bedoelt men barbotine.

Hoe herken je het in de winkel?

• Voel over het decor. Reliëf onder je vingers betekent barbotine of majolica
• Kijk naar de kleur in de diepte. Is die donkerder, dan is de glazuur eroverheen gelopen
• Kijk naar de onderkant. Ongeglazuurd, zandkleurig en een beetje ruw wijst op aardewerk, niet op porselein
• Zoek het merkteken. Vaak gestempeld of ingedrukt, soms met een modelnummer erbij
• Craquelé, dat fijne netwerk van haarscheurtjes in de glazuur, hoort bij oude faience en is geen beschadiging

Kun je het gebruiken?

Ja, met wat gezond verstand. Aardewerk is poreus, dus laat het niet urenlang in het water staan en zet het niet in de magnetron als er een metaalachtige glans op zit. Handafwas is het veiligst. Voor koude gerechten, oesters, tapas, kaas en fruit is het perfect.

Hoe wij de staat beoordelen en beschrijven lees je op vintage conditie.

Zelf kijken

Bekijk het vintage Franse servies, de oesterborden in barbotine of de kaasplateaus. En lees ook Oesters op z'n Frans.